NEDEN AKP DEĞİL DE AK PARTİ? 

DSP’liler tarafından Başbakan Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın cevaplanması istemiyle TBMM Başkanlığı’na gönderilen, AK Parti kısaltmasının kurallara uyup uymadığına ilişkin yazılı soru önergesine Devlet Bakanı Prof. Dr. Mehmet Aydın cevap verdi.

öNERGEDE “AK ECEVİT’TEN ALINTILANDI” İDDİASI
DSP İstanbul Milletvekili Süleyman Yağız’ın soru önergesinde şu sorular yöneltilmişti:
1- Genel Başkanı bulunduğunuz Adalet ve Kalkınma Partisi’nin kısaltılmışının, Türk Dil Kurumu’nun kurallarına göre, “AKP” olması gerekmiyor mu?
2- Adalet ve Kalkınma Partisi’nin “AK Parti” olarak kısaltılması, -TDK kurallarına uymadığına göre- hangi kurallara göre belirlenmiştir?
3- Burada geçen “AK” sözcüğü, eski Başbakanımız merhum Bülent Ecevit ve onun kuramcısı olduğu partimiz DSP’ye ait “AK GüNLER” ve “AK GüVERCİN” ifadelerinden alıntı değil midir?

Devlet Bakanı Prof. Dr. Mehmet Aydın tarafından verilen cevaplarsa şöyle:

öNEMLİ OLAN KISALTMANIN BENİMSENMESİ
“Kısaltma; bir kelime, terim veya özel adın içerdiği harflerden biri veya birkaçı ile daha kısa olarak ifade edilmesi ve sembolleştirilmesidir. İhtiyaca göre her zaman kısaltma yapılabilir. önemli olan yapılan kısaltmanın benimsenmesi, yaygınlaşması ve tutunmasıdır. Kısaltmalarda herkesçe uyulan, genel bir sistem bulunmamakla birlikte dilimizde bazı kuralların yerleştiği de görülmektedir.”

TDK’NIN KURALLARI
“Türk Dil Kurumunun 2005 yılında yayımlanan Yazım Kılavuzu’nun ‘Kısaltmalar’ bölümünde ‘Kuruluş adlarının kısaltmaları genellikle her kelimenin ilk harfinin büyük olarak yazılmasıyla yapılır: TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi), AKDTYK (Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu), TDK (Türk Dil Kurumu), ABD (Amerika Birleşik Devletleri)’ kuralı bulunmaktadır. Bu kuraldan ve bugüne kadar oluşan gelenekten hareketle parti adlarının kısaltmalarında da aynı yol izlenmiştir.”

İLK HECELER ALINARAK DA KISALTMA YAPILABİLİR
“Ancak kimi zaman adı oluşturan baş harfler yerine addaki hecelerle de kısaltma yapıldığı görülmektedir. Kurumlar, kuruluşlar, dernekler adlarını belirledikleri gibi adlarının kısaltmalarını da belirleme özgürlüğüne sahiptir. Bu adlar ve kısaltmaları ilgili yasal mevzuat gereğince yasa, yönetmelik ve tüzüklerde yer almaktadır. Bu türden kısaltmalarda açık adı oluşturan sözlerin baş harfleri alınarak kısaltma yapılabildiği gibi açık addaki sözlerin ilk heceleri alınarak da kısaltma yapılabilmektedir. Açık addaki ‘ve’ bağlacını kısaltmaya dâhil etmeme gibi bir tutum olsa da kimi kuruluşlar ve şirketler hecelendirme yoluyla yapılan kısaltmalarda bağlaçlara da yer verebilmektedirler.”

ANAP, TüBİTAK VE AK PARTİ öRNEKLERİ
“Kısaltmaların baş harflerden değil de hecelerden oluştuğu örnekler de vardır. örneğin Anavatan Partisinin ilk kısaltması olan ANAP, partinin açık adıyla farklılık göstermektedir. “Ana Vatan Partisi” adında geçen “vatan” sözüne kısaltmada yer verilmemiştir. “Türkiye Bilimsel Teknik ve Araştırma Kurumu”nun adı da TBTAK biçiminde değil ilk iki sözün ilk heceleri alınarak TüBİTAK biçiminde kısaltılmıştır. Bu uygulama da kısaltmaların bir türü olarak kurallaşmıştır.”

‘AK PARTİ’ KURALLARA AYKIRI DEĞİL
"İlgi yazıda belirtilen ‘Adalet ve Kalkınma Partisi’nin kısaltması da addaki ilk iki sözün baş harfleriyle bir hece oluşturularak yapılmıştır. Bu kısaltma söz konusu partinin tüzüğünde de yer almıştır. öte yandan söz konusu partinin adı Adalet ve Kalkınma Partisi olduğuna göre ‘ve’ bağlacı da bu ad da yer almaktadır. Kısaltmaya ‘ve’ bağlacının dâhil edilmesi de edilmemesi de mümkündür. Başka pek çok örnek göz önünde bulundurulduğunda açık adı ‘Adalet ve Kalkınma Partisi’ olan kuruluşun kısaltmasının tüzükte ‘AK Parti’ olarak belirtildiğinden böyle bir adlandırmanın, kısaltmalarla ilgili kurallara aykırılık göstermediği görüşüne varılmıştır.”

Engin Kaşdaş-habervaktim