Merkez'den enflasyon değerlendirmesi: Gıda imalatı kaynaklı baskılar sürdü! 

Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB) Ağustos ayında enflasyonun yüzde 9,54'u bulduğunu belirtti. Kurum, bu dönemde gıda imalatı kaynaklı enflasyon baskılarının sürdüğünü ifade etti. Gıda dışı imalat sanayi fiyatlarının seyrinin ise tüketici fiyatları üzerinde maliyet yönlü baskıların nispeten ılımlı seyrettiğine işaret etti.

TCMB değerlendirmesine göre alt grupların yıllık tüketici enflasyonuna katkıları incelendiğinde gıda grubunun katkısı 0,43 puanla belirgin bir şekilde artarken, hizmet grubunun katkısı 0,13 puan yükseldi. Böylelikle gıda grubunun yıllık tüketici enflasyonuna katkısı 3,5 puana yükseldi. Buna karşılık, temel mal grubunun katkısı 0,16 puan, enerji ile alkollü içecek-tütün gruplarının katkıları ise yaklaşık 0,1’er puan geriledi. Enflasyonun üç aylık ortalamalara göre ana eğilimleri incelendiğinde çekirdek enflasyon göstergelerindeki iyileşmenin sınırlı olmakla birlikte devam ettiği gözlendi. Mevsimsellikten arındırılmış verilerle temel mal enflasyonu ana eğilimindeki yavaşlama bu dönemde güçlendi. Ancak hizmet grubunda ana eğilim olumsuz seyrini sürdürerek çekirdek göstergelerdeki iyileşmeyi sınırlamaya devam etti.

Ağustos ayında hizmet fiyatları aylık bazda yüzde 0,92 oranında arttı ve grup yıllık enflasyonu 0,34 puanlık artışla yüzde 8,96’ya yükseldi. Bu dönemde başta lokanta ve oteller olmak üzere hizmet grubu genelinde olumsuz bir görünüm kaydedildi. Tarımdaki arz sıkıntıları doğrudan etkilerinin yanı sıra yemek hizmetleri kanalıyla dolaylı olarak da tüketici enflasyonunu olumsuz yönde etkiledi. Nitekim yüzde 14’ü aşan gıda enflasyonundaki gelişmelere paralel olarak lokanta-otel hizmetlerinde yıllık enflasyon 1 puan artışla yüzde 14,73’e çıktı. Ağustos ayında ulaştırma hizmetleri grubu, karayolu ile yolcu taşımacılığı kalemindeki fiyat artışları ile yüzde 8 seviyesine yükselirken kira yıllık enflasyonu artış eğilimini sürdürerek yüzde 7,1’e ulaştı.

Temel mal grubu yıllık enflasyonu Ağustos ayında yüzde 10,37’ye geriledi. Döviz kuru kaynaklı enflasyon baskılarının hafiflemeye devam etmesiyle dayanıklı tüketim malları fiyatları aylık bazda gerilemiş ve grup yıllık enflasyonundaki düşüş eğilimi sürdü. Bu grupta, mobilya ve otomobil fiyatlarında aşağı yönlü bir seyir izlenirken, beyaz eşya fiyatlarındaki artış eğilimi güçlü bir şekilde devam etti. Dayanıklı tüketim mallarındaki olumlu gidişata karşılık, giyim ve dayanıklı dışı temel mal grubu yıllık enflasyonu yukarı yönlü seyrini korudu. Böylelikle döviz kuru gelişmelerinin alt gruplara farklı sürelerde yansıması nedeniyle temel mal grupları yıllık enflasyon oranları arasındaki ayrışma devam etti. Öte yandan giyim fiyatlarında Ağustos ayı indirimleri mevsim ortalamalarının üzerinde gerçekleşti ve grup yıllık enflasyonu yüzde 8,59’a geriledi. Bu gelişmeler sonucunda mevsimsellikten arındırılmış verilerle temel mal enflasyonunun ana eğilimindeki iyileşme belirginleşerek sürdü.

Ağustos ayında enerji fiyatları yüzde 0,44 oranında düştü. Bu gelişmede akaryakıt fiyatlarındaki belirgin düşüş (yüzde 1,43) belirleyici oldu. Diğer yandan su fiyatlarındaki artış bu dönemde devam etti. Yıllık enerji enflasyonu ise yüzde 2,94’e gerileyerek ılımlı seyrini korudu.

Gıda ve alkolsüz içecekler grubunda yıllık enflasyon 1,88 puanlık yükselişle yüzde 14,44 oldu. İşlenmemiş gıda grubunda taze meyve fiyatları gerilerken bir süredir grup yıllık enflasyonunu sınırlayan sebze grubunda artış gözlendi. Ek olarak et, süt ve yumurta fiyatlarındaki yüksek oranlı artışlarla birlikte işlenmemiş gıda yıllık enflasyonu yüzde 16,06’ya yükseldi. Bu dönemde işlenmiş gıda fiyatlarındaki olumsuz görünüm sürmüş ve grup yıllık enflasyonu yüzde 13,15 oranında gerçekleşti. Bu grupta ekmek fiyatları yukarı yönlü seyrini korurken et ve süt ürünleri ile konserve sebze fiyatlarında hızlı artışlar gözlendi. Böylelikle Ağustos ayı, taze meyve dışında kalan işlenmemiş gıda ürünleri ve bunların temel girdi olarak kullanıldığı işlenmiş ürünlerdeki olumsuz seyrin belirgin olarak izlendiği bir dönem oldu.

Yurt içi üretici fiyatları (Yİ-ÜFE) Ağustos ayında 0,42 oranında artarken grup yıllık enflasyonu yüzde 9,88’e yükseldi. Bu dönemde yıllık enflasyon imalat sanayisinde yüzde 11 seviyesine, petrol ve ana metal hariç imalat sanayisinde ise yüzde 11,45’e geriledi. Ana sanayi gruplarına göre incelendiğinde Ağustos ayında dayanıksız tüketim mallarında belirgin olmak üzere tüm ana gruplarda fiyat artışı kaydedildi. Dayanıksız tüketim mallarındaki artışta yıllık enflasyonu yüzde 17 düzeyinde seyreden gıda ürünleri imalatı belirleyici oldu. Bu dönemde dayanıklı tüketim malları imalat fiyatları yatay seyrederken ara ve sermaye mallarında fiyat artışları görece ılımlı gerçekleşti. Sonuç olarak Ağustos ayı, gıda imalatı kaynaklı enflasyon baskılarının sürdüğü bir dönem oldu. Gıda dışı imalat sanayi fiyatlarının seyri ise tüketici fiyatları üzerinde maliyet yönlü baskıların nispeten ılımlı seyrettiğine işaret etti.

cha