Küresel krizin etkisiyle geçen yılın ağustos ayından itibaren düşüşe ve aralık ayında da çöküşe geçen sanayi üretim rakamları mart ayında başlattığı yükselişini haziran ayında da hızlanarak sürdürdü. Haziran ayı sanayi üretimi mayıs ayına göre yüzde 7.3 oranında artarak canlanmanın başladığına ilişkin umut verirken, geçen yılın aynı ayının yüzde 9.7 altında gerçekleşmesi ise Türkiye’nin alınacak hayli yolu olduğunu gösterdi.
Düşüş hız kesiyor
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜAİK) ekonominin aynası olan ve büyümeye yüzde 30 carında etki eden toplam sanayi üretiminde haziran ayı gerçekleşmelerini açıkladı. Sanayi üretimi bu yılın haziran ayında geçen yılın aynı ayına göre yüzde 9.7 oranında düşerken, geçen aya göre ise yüzde 7.3 oranında arttı. Haziran rakamı ekonomideki küçülmenin hız kesmeye başladığını ve her ayın bir önceki aya göre daha iyiye doğru gittiğini gösteriyor.
Sanayi üretimi 2009 ocak ayında geçen yılın aynı ayına göre yüzde 21.3, şubat ayında yüzde 23.7, martta yüzde 20.8, nisanda yüzde 18.5, mayısta yüzde 17.3 oranında gerilemişti. Haziran ayı rakamlarıyla birlikte sanayi üretimi küresel krizin başlangıcında aralık ayında görülen ‘Büyük Çöküş’ öncesine yaklaştı. 2008 yılı Kasım ayında 109.5 olan üretim endeksi haziran ayında 109.9 olarak gerçekleşti. 2008 Eylül ayında Lehman Brothers’ın çöküşüyle birlikte etkisini artıran kriz sanayii aralık ayında vurmuştu. 2008 Eylül ve Ekim aylarında 110.3 olan sanayi üretim endreks rakamı aralıkta yüzde 17.8’lik gerilemeyle 93.5’a inmişti. Haziran ayındaki yükselişte hükümetin beyaz eşya, otomotiv ve mobilya gibi sektörlerde yaptığı vergi indiriminin yanı sıra, turizm mevsiminin de etkisiyle dayanıksız tüketim malı ve gıda sektöründeki hareketlenme de rol oynadı. Haziran ayı verileri ekonominin son 10 aylık dönemde dördüncü kez bir önceki aydan daha düşük oranlı küçülmeyle karşılaşıldığını göstermesi açısından da önemli.
Temmuz kritik
Ancak sanayi üretimindeki gelişmenin yönü açısından temmuz ayı kritik bir öneme sahip bulunuyor. Çünkü mayıstan bu yana ciddi oranda büyüyen otomotiv sektörüne yönelik vergi indirimi temmuzda daha aşağı çekildi. Haziran ayında önümüzdeki aylara yönelik potansiyel talebin de satınalma dönmüş olması temmuzda otomotivde ciddi bir hareket beklenmemesi gerektiğini gösteriyor. Bu nedenle temmuzda sanayi üretiminde haziran ayına göre artışın hız kesmesi mümkün. Haziran ayında dayanıklı tüketim malındaki artışın hız kesmesi , diğer ulaşım araçları imalatının azalması da temmuz ayı sanayi rakamı için can sıkıcı işaretler.
Sermaye malı düşüşte
Sanayinin alt sektörleri incelendiğinde, haziran ayında, geçen yılın aynı ayına göre, madencilik ve taşocakçılığı sektörü endeksi yüzde 7.9 azalarak 138,4’ten 127,4’e, imalat sanayi sektörü endeksi yüzde 10.6 azalarak 120,9’dan 108,1’e, elektrik, gaz ve su sektörü endeksi ise yüzde 3.8 azalarak 122,5’den 117,9’a geriledi. Ana Sanayi Grupları (MIGs) Sınıflaması’na göre, Haziran ayında geçen yılın aynı ayına göre en yüksek düşüş yüzde 29.7 ile Sermaye Malı İmalatında oldu. Ana Sanayi Grupları (MIGs) Sınıflaması’na göre diğer gruplar incelendiğinde, Haziran ayında aramalı imalatının yüzde 10.8, Enerjinin ise yüzde 7 oranında düştüğü, dayanıklı tüketim malı imalatının yüzde 7.2, dayanıksız tüketim malı imalatının ise yüzde 1.8 oranında arttığı görüldü.
İmalat Sanayi Üretim Endeksi alt gruplarının 2009 yılı Haziran ayında geçen yılın aynı ayına göre değişimleri incelendiğinde, en yüksek düşüş yüzde 36.5 ile Diğer ulaşım araçlarının imalatında oldu. Bunu, yüzde 35.9 ile tıbbi hassas ve optik aletler ile saat imalatı ve yüzde 33.6 ile motorlu Kara Taşıtı, Römork ve Yarı Römork İmalatı takip etti.
İSO: Daha fazlasına ihtiyaç var
İstanbul Sanayi Odası (İSO) Yönetim Kurulu Başkanı Tanıl Küçük, yüzde 9.7 olarak gerçekleşen haziran ayı sanayi üretimi düşüş oranının normal koşullarda çok yüksek bir küçülme oranı olduğunu belirterek, “Bir yıla yaklaşan arka planıyla düşündüğümüzde bu sonuca ehven-i şer diyor, ümit verici buluyoruz ama bizim ümitten daha fazlasına ihtiyacımız var” dedi.
Küçük, yaptığı yazılı açıklamada, 11 aydır aralıksız devam eden ve son yedi ayında da çift haneli oranlarda seyreden küçülme sürecinde tek haneli orana ulaşmanın, ümit verici olduğunu ifade etti. Dipten yukarı çıkış grafiğinde önemli sıçrama gerçekleştiğini vurgulayan Tanıl Küçük, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Marttan bu yana pozitif seyreden bir önceki aya göre artışın haziranda yüzde 7.3’e çıkması bir diğer ümit verici gelişmedir. Bunlar ümit vericidir ama bir kez daha altını çizmeliyiz ki yüzde 9.7 de normal koşullarda çok yüksek bir küçülme oranıdır. Bir yıla yaklaşan arka planıyla düşündüğümüzde bu sonuca ehven-i şer diyor, ümit verici buluyoruz ama ümitten daha fazlasına ihtiyacımız var. Rakamlar moralleri yükseltiyor, olumlu zemin yaratıyor. Bu, mutlaka tedbirlerle desteklenmelidir.”
(Radikal)
18
10
