ABD'DE BAŞKAN ADAYLARI BELİRLENDİ 

Arizona Senatörü John McCain 4 Mart günü partinin adaylığını garantileyerek, başkan adaylığı kampanyasını resmen başlatacak. Demokrat Pati'de ise, Barack Obama ile Hillary Clinton arasındaki nefes kesen yarışın 4 Mart'ta çözülme ihtimali var. Şu anda rakibi karşısında daha zor durumda olan Hillary Clinton'ın, Texas ve Ohio'da kaybetmesi halinde yarıştan çekilmesi çok büyük ihtimal. Ancak Clinton bu iki eyalette farklı kazanırsa, adaylığa uzanma konusunda rakibinin önüne geçebilir.

ABD'nin 44'ncü başkanı bu üç isimden biri olacak. Bu durum, başkan yardımcısı aday adaylarının da artık daha fazla gündeme gelmesine yol açıyor. Bugüne kadar ABD başkanları çoğunlukla eyalet valilerinden seçildi. Başkan yardımcısı adayları ise, Kongreden ya da federal hükümetin içinde seçiliyordu. Ancak bu yıl, başkanlık yarışında sona kalan üç isim de Amerikan Senatosunun içinden.

Tarihte üçüncü kez, bir Senatör ABD başkanı olacak. Bu da, potansiyel başkan yardımcısı adayları listesinde çoğunluğu eyalet valilerinin oluşturmasına sebep oluyor. Güvenlik konusunun gündemdeki yeri ve Irak Savaşı, bu yıl potansiyel başkan yardımcısı adayları arasında askerlerin isimlerinin de geçmesine sebep oluyor.

İşte her iki partide bugünlerde adı en fazla anılan potansiyel başkan yardımcısı adayları;

- Demokrat Parti -

Demokrat Partililerin 2008 başkanlık yarışında rüya etiketi Clinton/Obama ya da Obama/Clinton. Her iki aday da bu ihtimale kapıyı kapatmış değil; ama bu konuda istekli olacaklarını gösteren bir işaret de vermediler.

Hillary Clinton'ın kitleleri heyecanlandıracak, bağımsız seçmenlerin de oyunu çekecek bir isme yönelmesi daha muhtemel. Barack Obama ise, en fazla eleştirildiği nokta olan tecrübesizliğini kapatacak imaja sahip deneyimli bir ismi seçebilir. Her iki adayın da sıcak bakmadığı John Edwards ismi ise, yarışın birbirine yakın sayıda delege ile büyük kongreye taşınması durumunda, sahip olduğu delege oyları sebebiyle daha ciddi bir ihtimal haline gelebilir.

Başkanlık yarışına soyunanlar arasında adı başkan yardımcılığında en ciddi şekilde anılan isim New Mexico Valisi Bill Richardson. Bill Clinton kabinesinde Enerji Bakanlığı ve ABD'nin BM Büyükelçiliği görevleri yapan Richardson, hem diplomatik tecrübesi, hem valiliğiyle halka olan yakınlığı ile her iki adayın da listesinde yer alıyor. Bill Clinton, Super Bowl maçını New Mexico'da Richardson ile birlikte seyretti. Ancak, Richardson'ın Hispanik olması, Barack Obama açısından şansını biraz azaltıyor. Her ikisi de "beyaz" olmayan bir etiketin ilgi görmemesi daha büyük ihtimal.

Yarıştan çekilmiş rakipler içinden diğer başkan yardımcısı adayı ise Deleware Senatörü Joseph Biden. Senato Dış İlişkiler Komitesi Başkanı olan Biden, dış politikadaki tecrübesiyle özellikle Obama açısından anılan potansiyel adaylardan biri. Hillary Clinton açısından şansı az. Edward Kennedy'nin en yakın arkadaşı olan Connecticut Senatörü Chris Dodd ise, yine tecrübesiyle Barack Obama'ya yakıştırılan bir isim.

Kulislerde adı geçen diğer bazı Başkan Yardımcısı adayları ise şöyle:

Tim Kaine: Virginia eyaletinin popüler valisi Kaine, Barack Obama'yı en erken destekleyen valilerden biri. Dindar bir Katolik olan Kaine, Virginia gibi iki partiden bağımsız bir eyaletin valisi olması sebebiyle de Obama'nın tercih edebileceği isimlerden biri.

Evan Bayh: Kısa bir süre başkan adaylığı yarışına katılmayı düşünen Indiana Senatörü Bayh, Hillary Clinton açısından en potansiyel başkan yardımcısı adaylarından biri. Episkopalyan olan Bayh, Cumhuriyetçi bir eyalette yüksek oyla kazanabilmesi, iki dönem valilik yapması sebebiyle, Demokrat parti'de başkan yardımcısı adaylığı şansı en yüksek isimlerden biri. Barack Obama'nın da aday olması durumunda, Clinton taraftarlarının desteğini kazanmak için Bayh'a yardımcılık teklif edebileceği belirtiliyor.

Wesley Clark: 2004 yılında başkan adaylığı yarışına da katılan eski NATO komutanı emekli General Wesley Clark, Hillary Clinton'ı desteklemesine rağmen her iki adayın da etiketinde yer alabilecek bir isim. Belarus kökenli Yahudi bir baba ile Methodist bir annenin çocuğu olarak Arkansas'ta büyüyen Clark, güneyli olması, güvenlik, diplomasi ve ekonomideki tecrübesiyle potansiyel başkan yardımcısı adayları arasına yer alıyor.

Kathleen Sebelius: İki dönemdir Kansas valisi olan Sebelius, popülaritesi ve başarılı valiliğiyle ulusal bir figüre dönüştü. Demokrat Valiler Birliğinin başkanı olarak parti içinde de ağırlığa sahip. Cumhuriyetçi bir eyalette Demokrat Partiye valilik kazandıran dindar bir Katolik olan Sebelius, annesi Kansaslı olan Barack Obama'nın potansiyel yarımcı listesinde yer alıyor.

Tom Daschle: Senato eski Çoğunluk Lideri olan South Dakota eski Senatörü Daschle, tecrübesi ve çevresiyle, Barack Obama'nın potansiyel başkan yardımcısı adayları listesinde yer alıyor.

Jim Webb: Virginia Senatörü Webb, eski donanma bakanı olması, askerlik geçmişi ve muhafazakârlığıyla Barack Obama'nın potansiyel yardımcı adayları arasında anılıyor. Protestan olan Webb, Obama'nın güneyde oy kazanmasına katkı yapabilme potansiyeli ile dikkat çekiyor.

Chuck Hagel: Cumhuriyetçi Parti Nebraska Senatörü, partisine ve başkan Bush'a Irak Savaşı olmak üzere bazı politikalarındaki keskin muhalefeti ile biliniyor. Bu yıl biten görevine yeniden aday olmayacağını açıklayan Hagel'in Obama'nın etiketine girme ihtimali bulunuyor. Obama'nın kendisini partiler üstü aday ilan etmesi durumunda, Hagel ile Cumhuriyetçi ve bağımsız oylara ulaşma çabasına girebileceği belirtiliyor.

Diğer: Missouri Senatörü Claire McCaskill (Obama), Temsilciler Meclisi Illinois Milletvekili Emanuel Rahm (Obama - Clinton), Irak Savaşı'na tepki göstererek ordudaki görevinden istifa eden orgeneral Anthony Zinni (Obama) ve Iowa eski Valisi Tom Vilsack (Clinton) adı potansiyel başkan adayları listesinde bulunan diğer isimler.

- Cumhuriyetçi Parti -

Cumhuriyetçi Parti'de John McCain her ne kadar adaylığı konusunda rahatlamış olsa da, başkan yardımcısı adayını şimdiden düşünmeyip, Demokrat Partideki yarışın sonucuna göre karar vermesi daha büyük ihtimal. Kendisinden 25 yaş daha küçük Obama'nın aday olması durumunda, McCain'in potansiyel yardımcısının gençliğine de dikkat etmesi bekleniyor.

McCain'in önseçimlerde rakibi olmuş isimlerden başkan yardımcısı adaylığı için ismi geçenler Fred Thompson, Mike Huckabee ve Mitt Romney. McCain'i destekleyen Giuliani için muhafazakar tabanın tepkisinden dolayı şans verilmiyor. Mitt Romney, özellikle 350 milyon dolarlık kişisel serveti ile kampanya bağışı sıkıntısı çeken McCain için cazip olabilir.

Huckabee ise muhafazakar kesimin oylarını taşıma potansiyeli ile listeye giriyor. Huckabee yarıştan çekilmeyip Romney'i saf dışı bırakarak, McCain'e adaylık yolunun açılmasında hayatî katkı yaptı. Yarışın ilk aylarında McCain lehine yarıştan çekilen Senatör Sam Brownback'te, güneyli muhafazakârların oylarını çekme gücüyle potansiyel başkan yardımcısı adayları arasında yer alıyor.

McCain için ideal etiket arkadaşı olacak isimler arasında bulunan Fred Thompson'ın en büyük handikabı ise yaşı. İki yaşlı adayın, genç Demokrat adaylar karşısında olumsuz bir imaj oluşturma ihtimali gündeme gelebilir. Muhtemel adaylar arasında Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice'ın da adı geçiyor. Ancak, McCain'in Bush yönetimini hatırlatma ihtimali nedeniyle Bush'un çalışma arkadaşlarından uzak durması daha büyük olasılık.

Başkan adaylığı yarışı dışındaki Cumhuriyetçilerden muhtemel başkan yardımcısı adayları şunlar;

Tim Pawlenty: Cumhuriyetçi Partinin başkanlık kongresinin yapılacağı Minnesota eyaletinin iki dönemdir valiliğini yapan Pawlenty'e, Cumhuriyetçilerin Obama'sı gözüyle bakılıyor. Minnesota başta olmak üzere Midwest'in 2008 başkanlık yarışında kilit rol oynamasına kesin gözüyle bakılıyor. Cumhuriyetçilerin gelecekte potansiyel ABD başkanı olarak baktıkları 48 yaşındaki Pawlenty, Baptist olması, gençliği ve popülaritesiyle, McCain'in yardımcılığına en çok yakıştırılanlar arasında bulunuyor.

David Petraeus: Irak'taki uluslararası gücün komutanı olan General Petraeus, John McCain'in son zamanlarda kamuoyu karşısında en fazla övdüğü isim. Irak'ta göreve başladıktan sonra, Amerikan kayıplarının azalması, parlak askeri kariyeri, Neocon çevrelere yakınlığı General Petraeus'un adını listede öne çıkarıyor.

Kay Bailey Hutchison: Texas Senatörü Hutchison, kadın olması ve güneyli oyları ve bağımsız oyları çekme potansiyeli ile McCain'in listesinde yer alabilir. Özellikle Demokratların adayının Clinton olması, şansını artıracak.

Newt Gingrich: Temsilciler Meclisi eski Başkanı Gingrich, entelektüel kapasitesi, tecrübesi ve muhafazakar kesimdeki ağırlığıyla, potansiyel başkan yardımcısı adayları arasında anılıyor.

Diğer: South Carolina Valisi Mark Sanford, Evanjelik oyları çekme potansiyeliyle Georgia Valisi Sonny Perdue, Demokrat Partinin Senato çoğunluk lideri Tom Daschle'ı yenerek Cumhuriyetçilerin kahramanı olan South Dakota Senatörü John Thune, Ohio eski milletvekili Rob Portman, Texas Valisi Rick Perry, ekonomi konusunda vereceği mesajla Steve Forbes de McCain'in başkanlık etiketine ismini sokma şansı bulunanlar arasında. McCain'e güçlü destek vererek dikkat çeken Connecticut bağımsız Senatörü Joseph Lieberman ile bağımsız New York Belediye Başkanı Michael Bloomberg'in isimleri de, diğer isimler kadar güçlü şekilde olmasa gündeme geliyor.

Cihan