E-posta :
  Şifre :
    ► Üye olmak istiyorum
    ► Şifremi Unuttum

Bu kara delik çok farklı: Yıldız yumuyor, yıldız doğuruyor 

Henize 2-10 isimli cüce galaksinin kalbindeki bir kara deliğin yıldız yutmak yerine yıldız yarattığı saptandı. Bu keşif, 'süper kütleli kara deliklerin nereden kaynaklandığı' gizemini çözmede anahtar rol oynayabilir.

21.01.2022 - 12:12
Bu kara delik çok farklı: Yıldız yumuyor, yıldız doğuruyor

ABD'nin Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi'nin (NASA) Hubble Uzay Teleskopu'nun son araştırması, ışığı tutsak eden, çevrelerindeki cisimleri yutan yıkıcı canavarlar olarak tasvir edilen kara deliklerin iyicil rol de oynayabildiğini belirledi.

Araştırmaya göre güney takımyıldızı Pyxis'te yer alan ve Dünya'ya 30 milyon ışık yılı uzaklıkta bulunan cüce gökada Henize 2-10'un kalbindeki bir kara delik, galakside meydana gelen yeni yıldız oluşumunun ateş fırtınasına katkıda bulunarak yıldız yaratımını sağlıyor.

Bu yeni keşif sayesinde, Samanyolu'ndaki yıldız sayısının sadece 10'da birini içeren Henize 2-10'un süper kütleli kara deliklerin nereden geldiği gizemini çözmede anahtar rol oynayabileceği belirtildi.

2011 yılında Henize 2-10'da bir kara delik bulunduğunun ilk kanıtını yayımlayan ve Nature dergisinin 19 Ocak sayısında basılan yeni Hubble gözlemlerinin baş araştırmacısı olan Amy Reines, şunları söyledi:

"10 yıl önce, kariyerini yıldız oluşumuna adayacağını düşünen bir yüksek lisans öğrencisi olarak Henize 2-10'dan gelen verilere baktım ve her şey değişti. Başından beri Henize 2-10'da olağandışı ve özel bir şey olduğunu biliyordum ve şimdi Hubble, karadelik ile karadelikten 230 ışık yılı uzaklıkta bulunan komşu bir yıldız oluşum bölgesi arasındaki bağlantının çok net resmini sağladı."

Bu bağlantı, gazın bir göbek kordonu gibi uzay boyunca uzanarak parlak bir yıldız doğum odasına akışı. Düşük hızlı akış geldiğinde, bölge zaten yoğun bir gaz kozasına ev sahipliği yapıyordu. Hubble spektroskopisi, akışın saatte yaklaşık 1 milyon mil hızla hareket ettiğini, bir bahçe hortumunun bir toprak yığınına çarpması gibi yoğun gaza çarptığını ve yayıldığını gösteriyor. Akışın yayılma yoluna serpişen yeni doğmuş yıldız kümelerinin yaşı, Hubble tarafından hesaplanabiliyor.

DAHA BÜYÜK GALAKSİLERDE GÖRÜLENİN TAM TERSİ

Bu, kara deliğe doğru düşen materyallerin çevredeki manyetik alanlar tarafından kapıp kaçırıldığı ve ışık hızına yakın bir hızla hareket eden yanan plazma jetleri oluşturduğu daha büyük galaksilerde görülenin tam tersi bir etki.

Jetlerin yolundan geçen gaz bulutları, soğuyup yıldız oluşturma yeteneklerinin çok ötesinde ısıtılıyor. Ancak Henize 2-10'daki daha az kütleli kara delik ve onun yumuşak akışıyla, gaz yeni yıldız oluşumunu hızlandıracak kadar sıkıştırılıyor.

Reines'in yüksek lisans öğrencisi ve yeni yayımlanan araştırmanın baş yazarı Zachary Schutte, "Yalnızca 30 milyon ışık yılı uzaklıktaki Henize 2-10, Hubble'ın kara delik akışının hem görüntüleri hem de spektroskopik kanıtlarını çok net şekilde elde edebildiği yakınlıkta. Fazladan sürpriz, dışarı akışın yıldız oluşumunu bastırmak yerine yeni yıldızların doğuşunu tetiklemesi oldu" dedi.

"Hubble'ın şaşırtıcı çözünürlüğü, gazın hızında tirbuşon benzeri bir modeli açıkça gösteriyor, bu da karadelikten dışarıya akış devinimi ya da salınımı modeline uyuyor" bilgisini veren Reines, diğer bilim insanlarının ileri sürdüğü süpernova kalıntısının bu kalıba sahip olamayacağını belirtip "Dolayısıyla bunun bir kara delik olduğuna dair dumanı tüten silah niteliğinde kanıtımız oldu" dedi.

Reines, gelecekte cüce galaksilerin karadeliklerine yönelik daha da fazla araştırma yapılacağını, bunun süper kütleli karadeliklerin erken evrende nasıl ortaya çıktığı gizemine ipucu oluşturacağını belirtti.

Bu yolda galaksinin kütlesi ile kara deliği arasındaki ilişkinin ipuçları sağlaması bekleniyor. Henize 2-10'daki kara delik, güneş kütlesinin 1 milyon katı civarında. Daha büyük galaksilerde, kara delikler güneş kütlesinin 1 milyar katından fazla olabiliyor. Ev sahibi galaksi ne kadar büyükse, merkezdeki kara delik o kadar büyük oluyor.

Süper kütleli kara deliklerin kökenine dair Henize 2-10 gibi cüce gökadalar umut verici potansiyel ipuçları sunuyor, çünkü Samanyolu gibi büyük galaksilerin büyüme ve birleşme sürecinden geçmek yerine, kozmik zaman boyunca küçük kalıyorlar.

Gökbilimciler, cüce galaksi kara deliklerini, yeni oluşmaya ve büyümeye başlayan erken evrendeki kara delikler için analog olarak görüyor.

'CÜCE GÖKADALARIN BELLEĞİNDE SAKLI'

"İlk kara delikler çağı, görebildiğimiz bir şey değil, bu yüzden nereden geldikleri gerçekten büyük soruya dönüştü" diyen Reines, "Cüce gökadalar, aksi takdirde zaman ve uzayda kaybolan kara delik tohumlama senaryosunun bir kısmını hafızalarında tutuyor olabilir" tezini dile getirdi.

ETİKETLER:
evren , uzay , kara delik
YORUMLAR
 Onay bekleyen yorum yok.
Üye girişi yapmadınız. Misafir olarak yorum ekleyebilirsiniz. Üye olmak için tıklayın.
  Yorumcuların dikkatine…

İmlası çok bozuk,
Büyük harfle yazılan,
Habere değil yorumculara yönelik,
Diğer kişilere hakaret niteliği taşıyan,
Argo, küfür ve ırkçı ifadeler içeren,
Bir iki kelimelik, konuyu zenginleştirmeyen,

yorumlar KESİNLİKLE YAYIMLANMAYACAKTIR.

Bu haber henüz yorumlanmamış...

KATEGORİDEKİ DİĞER HABERLER
İnternetin yeni çılgınlığı: 'Wordle' oyunu nedir?
'Wordle', internetin yeni çılgınlığı haline geldi. Çok sayıda internet ...
YouTube Premium için Türkiye’de yıllık üyelik geldi
YouTube Premium ve YouTube Music yıllık abonelik seçeneği, bu hafta itibarıyla ...
Bilim insanlarından yeni buluş: Elektronik cilt
Çinli bilim insanları, bir insan operatör ve bir robot arasında dokunsal ...
 
Instagram, yeni 'para kazanma' özelliklerini açıkladı
Instagram, yeni açıkladığı üç özellikle birlikte, kullanıcıların takipçileriyle ...
Rekabet Kurulu 5 otomobil şirketinden sözlü savunma aldı
Otomotiv sektöründe faaliyet gösteren ve "Beşli Grup" üyeleri olarak anılan ...
Dünya devinin 1 günde 20 milyar doları buhar oldu!
Microsoft'un oyun devi Activision Blizzard'ı 68.7 milyar dolara satın ...
 
Jüpiter büyüklüğünde yeni bir gezegen keşfedildi
Bir grup yurttaş bilim insanı ve gökbilimci Jüpiter büyüklüğünde yeni ...
Bilim insanları havadan besin ürettiler!
Finlandiya'da bilim insanları sadece hava ve su kullanarak, besleyici ...
Savunma sanayi ihracat seferine çıkıyor!
Türkiye, Doha Uluslararası Deniz Savunma Fuarı ve Konferansı'na bu yıl ...
 
SOSYAL MEDYADA TAKİP ET
FACEBOOK'TA TURKTIME
TWITTER'DA TURKTIME
ANKET
Zafer Partisi'ne oy verir misiniz?



Sonuçları göster Anket arşivi
 
KATEGORİLER
FOTO GALERİ
VİDEO GALERİ
ETİKETLER
  •KÜNYE
  •İLETİŞİM
  •REKLAM
  •SİTENE EKLE
 
 
  •Güncel
  •Siyaset
  •Dünya
  •Medya
  •Magazin
  •Spor
  •Kültür
  •Sağlık
  •Ekonomi
  •Dünya
  •Spor
  •Kültür
  •Ekonomi
  •Sağlık
  •Medya
  •Siyaset
  •Güncel
  •Aktüel
  •Dünya
  •Spor
  •Kültür
  •Ekonomi
  •Sağlık
  •Medya
  •Siyaset
  •Güncel
  •Aktüel
Acun Ilıcalı
PETROL
poyraz karayel
ygs 2015
Mesut Bakkal
burçin terzioğlu
İlker İnanoğlu
Ezgi Mola
EURO2016