Rubio: "Müzakerelerde ilkler yaşanıyor" 

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Senato Dış İlişkiler Komitesi'nde verdiği ifadede, İran'ın nükleer müzakerelerde daha önce reddettiği bazı konuları görüşmeyi kabul ettiğini ve yeni dini lider Mücteba Hamaney'in hayatta olduğunu belirterek süreçte daha fazla devreye girdiğini açıkladı.

"OPERASYON İRAN'IN SAVUNMA SANAYİ ALTYAPISINI CİDDİ ŞEKİLDE AZALTTI"

İran ile savaşın başından bu yana ilk defa Kongre’de, Bakanlığın bütçe talebiyle ilgili Senato Dış İlişkiler Komitesi önünde ifade veren Rubio, "Destansı Öfke Operasyonu"nun askeri hedeflere ulaşma açısından son derece başarılı olduğunu savundu. Füze ve İHA üretim kapasitesine dair senatörlerin sorularını yanıtlayan Rubio şu ifadeleri kullandı: "Operasyon, İran’ın savunma sanayi altyapısını, füze ve İHA üretme kapasitesini ciddi bir şekilde azalttı. Özellikle füze programı büyük ölçüde zayıflatıldı. Kesin rakamları Savunma Bakanlığı’na bırakıyorum. Bir general ya da askeri planlamacı olarak konuşmuyorum. Ancak sahip oldukları füze rampalarının sayısında ciddi bir düşüş yaşandı. İran’ın halen çok sayıda İHA’sı var. Bunların üretimi çok kolay ve bildiğimiz üzere bu, sadece İran ile ilgili bir sorun değil, küresel bir sorun. Meksika’daki karteller bile birbirlerine karşı İHA kullanıyor"

"İSTESELER DE İSTEMESELER DE BOĞAZI YENİDEN AÇMAK ZORUNDALAR"

İran’ın konvansiyonel kapasitesinin zayıflatılmasının ardından ateşkese girildiğini ve ABD'nin durmayı kabul ettiğini hatırlatan Rubio, buna karşın İran'ın anlaşmanın bir parçası olan Hürmüz Boğazı'nı açmadığını belirtti. Demokrat Senatör Chris Murphy’nin boğazın nasıl açılacağına ilişkin sorusuna yanıt veren Rubio, sözlerini şöyle sürdürdü: "Artık İran donanması diye bir şey yok. Üzerine makineli tüfek iliştirilmiş birkaç küçük sürat teknesi var ama bir donanma yok. İran Donanması okyanusun dibinde yatıyor ve muhtemelen birkaç yıl içinde resife dönüşerek buraları iyi balıkçılık noktaları haline getirecek. Ablukanın tek nedeni, İran’ın ticari gemilere ateş açması ve Hürmüz Boğazı’ndaki uluslararası suların geniş bölümünü mayınlamış olmasıdır. İran’ın yaptığı şey hukuka aykırı ve yasa dışı. İran’ın yaptıklarını belki bu duruma göz kırpan Umman haricinde dünya genelinde destekleyen tek bir ülke yok. Çin buna karşı. Rusya buna karşı. Herkes buna karşı. ABD ile İran arasındaki görüşmelerde bir numaralı şart Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasıdır. Boğazı yeniden açmak zorundalar. Eğer bunu yapmayı reddederlerse elimizde başka seçenekler de var. Ancak tercihimiz, bunun yeniden açılmasını müzakere yoluyla sağlamaktır. Çok basit. İran’ın boğazdan geçen ticari gemilere artık ateş açmayacağını ilan etmesi gerekiyor. Boğaz artık açıktır ve geçiş ücreti talep etmiyoruz. Buraya yerleştirdiğimiz mayınların kaldırılmasına yardımcı olacağız ve gemilere ateş açmayacağız diye açık bir şekilde ilan etmeleri gerekiyor"

"URANYUM ZENGİNLEŞTİRMEYE UZUN VADELİ SINIRLAMALAR GETİRİLMELİ"

Müzakerelerin İsviçre ile yürütülen görüşmelere benzemediğini ve arabuluculara ihtiyaç duyulduğunu ifade eden Rubio, sürecin İran rejiminin kendi içindeki parçalı yapısı nedeniyle yavaş ilerlediğini kaydetti. ABD Başkanı Trump’ın nükleer program konusunda da taahhütler talep ettiğini hatırlatan Rubio, nükleer müzakerelerin geleceği ve yaptırımlar hakkında şu değerlendirmelerde bulundu: "Şimdi, görüşmeler yürütüyoruz. Önümüzde bugün, yarın ya da gelecek hafta gerçekleşebilecek bir ihtimal var. Benim hatırladığım kadarıyla İran ilk kez, bir ay hatta bir yıl önce nükleer müzakerelerde adını bile anmayı reddettiği bazı konuları görüşmeyi kabul etmiş durumda. Bu nihayetinde Senato ya da Amerikan halkının kabul edeceği bir anlaşmaya ulaşılacağı garantisi değil. Ama onları, ne kadar ileri gitmeye hazır olduklarını test edecek bir sürece sokabileceğiz. Uranyum zenginleştirme faaliyetlerine ağır ve uzun vadeli sınırlamalar getirilmesi veya bunların tamamen sona erdirilmesi konusunda müzakere etmeyi kabul etmeleri gerekiyor. Elbette bunlar son derece teknik meseleler. Yaptırımların farklı türleri var. Bunlar, uluslararası yaptırımlar, Kongre yaptırımları ve başkanlık yaptırımları. Dolayısıyla bazılarını kaldırabiliriz, bazılarını kaldıramayız. Ancak herhangi bir yaptırımın hafifletilmesi, bu yaptırımların başlangıçta uygulanma nedenine karşılık verilmesine bağlıdır. O neden de İran’ın nükleer programıdır" Rubio ayrıca, Hürmüz Boğazı’nın açılması karşılığında yaptırımların hafifletilmesi gibi bir seçeneğin ne konuşulduğunu ne de teklif edildiğini sözlerine ekledi.

"YENİ DİNİ LİDER MÜCTEBA HAMANEY SÜREÇTE GİDEREK DAHA FAZLA DEVREYE GİRİYOR"

Oturumda İran yönetiminin güncel durumu ve yeni dini liderin hayatta olup olmadığı yönündeki soruları yanıtlayan Rubio, yeni liderin durumuna ilişkin şu bilgileri paylaştı: "Sahip olduğumuz işaretler, hayatta olduğunu gösteriyor. Kendisini kamuoyu önünde görmedik ve kamuya açık açıklamalarını da duymadık. Açıkçası, çok sayıda liderin başına gelenler düşünüldüğünde, kamuoyu önünde görünür olmanın içeride tavsiye edilen bir şey olmadığını tahmin ediyorum. Bununla birlikte bazı göstergeler, yeni dini liderin süreçte giderek daha fazla devreye girdiğini gösteriyor. Ancak tüm iletişimler yazılı biçimde ve ara bulucular üzerinden yürütülüyor"

"KİMSEYE YALVARMIYORUZ, BELKİ İRANLILAR YALVARIYORDUR"

Demokrat Senatör Cory Booker’ın, Trump yönetiminin çıkmaza girdiğini ve "başlangıçta bozduğu bir anlaşmaya geri dönmek için adeta yalvardığını" iddia etmesi üzerine Bakan Rubio, sert bir tonla şu ifadelerle tepki gösterdi: "Kimseye yalvarmıyoruz. İran’ın daha güçlü bir konumda olduğu çıkarımını anlamıyorum. Belki İranlılar yalvarıyor olabilir. Çünkü ekonomileri günde yüz milyonlarca dolar kaybediyor. Kaybettikleri şeyin boyutunu anlamalısınız. Unutmayın, tüm bunlar başlamadan önce İran’da sokak protestoları vardı. İran’daki bütün ekonomik göstergeler, bugün o protestoların yaşandığı altı ay öncesine kıyasla çok daha kötü durumda" (İHA)