Antalya kıyılarında mikroplastik alarmı

Antalya kıyılarında son günlerde artan mikroplastik yoğunluğu, deniz ekosistemi ve insan sağlığına yönelik riskleri yeniden gündeme taşıdı. Akdeniz Üniversitesi (AÜ) Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Gökoğlu, Akdeniz Havzası’nda artan plastik atıkların meltem rüzgarlarının etkisiyle kıyılara taşındığını belirterek, mikroplastiklerin deniz canlıları tarafından yutulduğunu ve besin zinciri aracılığıyla insanlara kadar ulaştığını söyledi.

‘DALGALARIN ETKİSİYLE KIRILIYOR’

Ekibiyle sahilde yaptığı dalışlarda kıyılardaki atıkların büyük bölümünün insan kaynaklı olduğunu belirlediklerini söyleyen Prof. Dr. Mehmet Gökoğlu, çevreye bırakılan plastik atıkların önemli bir sorun oluşturduğunu ifade etti. Akdeniz’e kıyısı bulunan ülkelerde yaz döneminde artan insan hareketliliğiyle birlikte denize karışan atık miktarının da yükseldiğini belirten Gökoğlu, “Sadece Türkiye değil; Mısır, Suriye, Lübnan, İsrail ve diğer Akdeniz ülkeleri de bu havzanın içinde yer alıyor. Yaz mevsimiyle birlikte insan hareketliliği artıyor ve buna bağlı olarak her türlü atığın denize girişi de artıyor. Özellikle plastik atıklar bu girdilerin önemli bölümünü oluşturuyor. Güneş ışınlarının etkisiyle plastikler zamanla parçalanıyor. Kayalıklarda dalgaların etkisiyle kırılıyor ve mikroplastiklere dönüşüyor” dedi.

‘DALGALARIN VURDUĞU BÖLGELERDE MİKROPLASTİK GÖRÜYORUZ’

Irmak ve dereler aracılığıyla taşınan plastiklerin yanı sıra meltem rüzgarlarının da atıkları kıyıya sürüklediğini belirten Gökoğlu, “Son günlerde etkili olan meltem rüzgarları da bu atıkları kıyılarımıza sürüklüyor. Dalgaların vurduğu bölgelerde yoğun şekilde mikroplastik görüyoruz. Suyun yüzeyinde toz gibi, renkli bir tabaka halinde fark edilebiliyorlar. Mikroplastikler, balıklar ve diğer deniz canlıları tarafından yutuluyor ve canlıların bünyesinde birikiyor. Mikroplastiklerin en önemli zararlarından biri de üzerlerinde çeşitli mikroorganizmaları taşıyabilmeleridir. İnsanlar, özellikle çocuklar, bunlarla temas ettiklerinde ya da farkında olmadan yuttuklarında bu mikroorganizmaları vücutlarına alabiliyor” diye konuştu.

Kirliliğin önemli kaynaklarından birinin de kıyılara bırakılan atıklar olduğunu ifade eden Gökoğlu, “Gemilerden kaynaklanan atıklar da var. Büyük bölümü plastik atıklardı. İnsanlar maalesef bilinçsiz davranıyor. Kıyıya geliyor, yiyor, içiyor ve çöplerini bırakıyorlar. Özellikle tek kullanımlık plastik bardaklar ve ambalajlar rüzgarla denize ulaşıyor. Zamanla bunlar parçalanarak mikroplastiğe dönüşüyor. Bu tamamen toplumsal duyarsızlıktan kaynaklanıyor. Antalya aynı zamanda önemli bir seracılık merkezi. Seralarda kullanılan plastik örtüler de zamanla çevreye karışabiliyor. Büyük kısmı geri dönüştürülse de geri dönüştürülemeyen kısmı doğaya ulaşıyor. Herkesin çok daha dikkatli olması gerekiyor” ifadelerini kullandı.

‘BESİN ZİNCİRİNİ DE ETKİLİYOR’

Mikroplastiklerin deniz ekosistemi üzerindeki etkilerine de değinen Gökoğlu, “Kanserojen etkileri olduğuna ilişkin bilimsel çalışmalar bulunuyor. En küçük planktonlardan başlayarak besin zinciri boyunca daha büyük canlılara aktarılıyor. Üzerlerinde mikroorganizmalar taşıdıkları için hastalık etkenlerini de yayabiliyorlar. Özellikle deniz kaplumbağaları plastik poşetleri denizanası sanarak tüketebiliyor. Balıklar da mikroplastikleri yutuyor. Bu plastikler sindirim sistemlerini tıkayarak canlıların ölümüne kadar varan sonuçlara neden olabiliyor. Besin zinciri piramit şeklindedir. En üst basamakta ise memeliler ve insan vardır. Dolayısıyla mikroplastikler sonunda insanlara kadar ulaşmış oluyor” dedi.