Mehmet Şimşek: "2 milyar dolar fedakarlık yaptık" 

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, İran-ABD savaşı ve Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla tetiklenen küresel ekonomik durumları değerlendirdi. Şimşek, akaryakıt fiyatlarındaki devasa artışın vatandaşa yansıtılmadığını ve Türkiye'nin enerji tedarikinde bağımlılığının düşük olduğunu vurguladı.

SON 56 YILIN EN BÜYÜK KÜRESEL ŞOKU

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, TRT Haber canlı yayınında yaptığı açıklamalarda, mevcut küresel sarsıntının 1970'lerden bu yana görülen en büyük kriz olduğunu ifade etti. Yaşanan durumu geçmişteki büyük savaşlarla kıyaslayan Şimşek, "1970'lerden beri -yani biliyorsunuz 73 savaşı vardı, 78'deki bir arz şoku vardı, sonra 90'lı yılların başında birinci Körfez Savaşı var, 2000'li yılların başında ikinci Körfez Savaşı var, Rusya-Ukrayna savaşı var- bütün bunlarla karşılaştırdığınız zaman bu şok çok büyük bir şok. Hatta bütün bu bahsettiğim, zikrettiğim şokların tamamından daha büyük bir şok. Dolayısıyla o anlamda bakarsanız büyük bir şok ve küresel ekonomiye etkisi de tabii ciddi boyutlarda olacak" dedi.

AKARYAKIT FİYATLARINDA EŞEL MOBİL 

Ekonomik şokun vatandaşa yansımasını önlemek adına devreye alınan "eşel mobil" sisteminin kritik önemine değinen Bakan Şimşek, bu uygulama olmasaydı fiyatların ulaşılamaz seviyelere çıkacağını belirtti. Şimşek, "Eşel mobil uygulaması olmasaydı bugün mazot 89,4 lira olacaktı. Enerjide tedarik sorunumuz yok" ifadelerini kullanarak, bu süreçte devletin büyük bir gelir kaybını göze aldığını vurguladı. Bakan Şimşek, "Yani esas itibarıyla biz vatandaşımızın alım gücünü, ülkemizin rekabet gücünü önemli ölçüde korumak için bu fedakarlığı yaptık. Nasıl bir fedakarlık? İlk 2 ayda bize maliyeti -yani gelir kaybı söyleyeyim- yapılmasaydı ki senaryoya oranla yaklaşık 90 milyar lira. Yani ciddi bir rakam; 2 milyar dolar. Yılın tamamında benzer durum devam ederse etki yaklaşık 600 milyar lira civarında bir şey olacak. Yani bugünkü fiyatlarla 13-14 milyar dolarlık bir rakamdan bahsediyorsunuz" diyerek mali tabloyu özetledi.

BÜTÇE DİSİPLİNİ VE KAMU TASARRUFU

Fiyat artışlarını baskılamanın bütçe disiplini sayesinde mümkün olduğunu belirten Mehmet Şimşek, kamuda tasarrufun önemine dikkat çekti. Şimşek, bu imkanın nasıl yaratıldığını, "Uzun bir süredir bütçede disiplini tesis etmeseydik, kamuda tasarruf yapmasaydık, gelirlerimizi arttırma çabasına girmeseydik, harcamaları kontrol altına almasaydık, bütçe açığını geçen sene düşüremeseydik bunu yapma imkanımız olmayacaktı. Dolayısıyla bütçede ciddi bir disiplini, iyi bir performansı yakaladığımız için de eşel mobil sistemini devreye aldık ve bunun sayesinde de şokun etkisini sınırlamış olduk" sözleriyle açıkladı.

SAVAŞIN ENFLASYON VE EMTİA FİYATLARINA ETKİSİ

Savaşın küresel ölçekte enflasyonu tetiklediğini ve emtia fiyatlarını yukarı çektiğini belirten Bakan Şimşek, enerji dışındaki ürünlerde de dramatik artışlar yaşandığını söyledi. Şimşek, "Bunun birinci etki kanalı enflasyon. Enflasyon beklentilerindeki bozulma ve enflasyondaki yükselmeyle birlikte finansal koşullarda da sıkılaşma var. Çünkü küresel emtia fiyatlarında bir ciddi artış var; özellikle enerji fiyatlarında ama sadece enerji değil. Yani petrolden, doğalgazdan üretilen birçok ürünün -gübre gibi, helyum gibi- fiyatlarında dramatik artışlar var. Fiyatlara bakarsanız Brent petrolü savaş öncesine göre %57 yukarıda, doğalgaz fiyatları Avrupa'da %44 yukarıda. Ama bazı ürünlere bakarsanız, örneğin üre gübresi %120'nin üzerinde artmış durumda veya jet yakıtına bakarsanız %130'un üzerinde bir artış var" diyerek küresel piyasalardaki sıkılaşmaya işaret etti.

TÜRKİYE'NİN ENERJİ TEDARİKİ VE HÜRMÜZ BAĞIMLILIĞI

Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklığın fiili çatışmalar dursa bile ekonomik etkisinin sürdüğünü ifade eden Şimşek, Türkiye'nin enerji rotalarını çeşitlendirmesinin avantaj sağladığını belirtti. Şimşek, "Savaş beklenenden uzun sürdü, bugünkü tıkanıklık savaş benzeri bir etki oluşturuyor. Fiili çatışmanın durmuş olması bir şey ifade etmiyor çünkü Hürmüz Boğazı hala kapalı. Cumhurbaşkanımızın liderliğinde Türkiye enerji tedarikini çeşitlendirdi. Dolayısıyla Hürmüz Boğazı'na olan bağımlılığımız çok düşük seviyede" diyerek Türkiye'nin alternatif kanallar üzerinden hareket edebildiğinin altını çizdi.