Nobel ödüllü profesör çığır açtı: Kanserde yan etki devri bitiyor 

2022 Nobel Kimya Ödülü sahibi Prof. Morten Meldal, kanser hücrelerini doğrudan hedefleyen ve mevcut tedavilerin ağır yan etkilerini ortadan kaldırmayı amaçlayan devrim niteliğinde bir çalışma yürüttüklerini açıkladı.

"Klik kimyası" ve "biyoortogonal kimya" alanındaki keşifleriyle tanınan Meldal, kanserin yanı sıra Alzheimer ve diğer nörodejeneratif hastalıkların tedavisinde de moleküler düzeyde umut verici sonuçlar elde ettiklerini belirtti.

KANSER HÜCRELERİNE SEÇİCİ MÜDAHALE VE YAN ETKİSİZ TEDAVİ

Nobel ödüllü bilim insanı Morten Meldal, AA'ya verdiği röportajda, tıp dünyasında büyük heyecan yaratan onkoloji çalışmalarının detaylarını paylaştı. Kanser hücrelerini öldüren ilaçları, sağlıklı dokulara zarar vermeden sadece ilgili bölgeye ulaştırmanın yeni bir yolunu bulduklarını ifade eden Meldal, temel hedeflerinin kanseri diğer yaygın hastalıklar gibi yan etkisiz ilaçlarla tedavi edilebilir hale getirmek olduğunu vurguladı. Mevcut kemoterapi yöntemlerinde görülen saç dökülmesi ve benzeri sistematik yan etkilerin yaşanmadığı, insan vücudundaki doğal süreçlerle uyumlu bir tedavi modelinin hayalini kurduklarını belirten profesör, bu yöntemin birçok kanser türüne genellenebileceğini öngörüyor.

KLİK KİMYASI VE MOLEKÜLER ROBOTLAR

Keşfettiği "klik kimyası" yöntemini cırtcırta benzeten Meldal, bu teknolojinin moleküllerin birbirine hızlı, doğru ve çevreci bir şekilde kenetlenmesini sağladığını belirtti. Eskiden ilaçların genellikle tek bir işleve sahip olduğunu hatırlatan Meldal, artık klik kimyası sayesinde "küçük moleküler robotlar" olarak adlandırabileceği, birden fazla görevi aynı anda yerine getiren karmaşık yapılar inşa edebildiklerini söyledi. Tamamen su bazlı süreçlerle gerçekleştirilen bu üretim modelinin, hem ilaçların seçiciliğini artırdığı hem de kimyasal sentezleme sırasında zehirli atık oluşumunu engellediği ifade ediliyor.

ALZHEIMER VE NÖRODEJENERATİF HASTALIKLARLA MÜCADELE

Dünya genelinde 2050 yılına kadar 150 milyon insanı etkilemesi beklenen Alzheimer ve bunama vakalarına yönelik de çalışmalar yürüten Meldal, beyindeki plakları oluşturan lifleri çözebilen moleküller üzerinde yoğunlaştıklarını bildirdi. Bu alandaki en büyük engelin kan-beyin bariyerini aşmak olduğunu kaydeden profesör, aktif hale getirilen molekülleri doğrudan hücrelere ulaştırmak için yeni stratejiler geliştirdiklerini duyurdu. Kardiyovasküler sorunlar ve nörodejeneratif hastalıkların modern toplumun en büyük engelleri olduğunu savunan Meldal, klik kimyasının bu kronik sorunların çözümünde anahtar rol oynayabileceğine inanıyor.

YAPAY ZEKA VE BİLİMSEL KEŞİF SÜREÇLERİ

Bilimsel araştırmalarda yapay zekanın rolüne de değinen Prof. Meldal, bu teknolojiyi araştırmayı hızlandıran güçlü bir araç olarak tanımladı ancak insan sezgisinin yerini alabilmesi için "bilinç" aşamasına geçilmesi gerektiğini savundu. İnternet üzerindeki yanlış verilerle beslenen yapay zeka modellerinin "halüsinatif" bir yapıya bürünebileceği uyarısında bulunan bilim insanı, yapay zekanın sadece doğru bilgi kümeleriyle eğitildiğinde verimli sonuçlar verebileceğini vurguladı. Araştırma süreçlerinde anı yaşamanın ve sürecin kendisine odaklanmanın önemini belirten Meldal, bilimsel başarıların hedef odaklı kaygılardan ziyade merak duygusuyla geleceğini ifade etti.

EĞİTİMİN TOPLUMSAL DÖNÜŞÜMÜ VE GELECEK VİZYONU

Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde (ODTÜ) genç araştırmacılarla bir araya gelen Meldal, toplumlar için uzun vadede en yüksek getiriyi sağlayan yatırımın eğitim olduğunu dile getirdi. Bilimde karşılaşılan başarısızlıkların birer engel değil, keşif sürecinin bir parçası olarak görülmesi gerektiğini söyleyen profesör, genç neslin çevre krizleri ve küresel sorunlar karşısındaki endişelerini anladığını ve bu sorunların çözümünün ancak daha nitelikli bir eğitimle mümkün olacağını belirtti. Bilim insanlarına ve öğrencilere kendi içlerindeki merakı takip etmelerini öneren Meldal, Nobel gibi büyük ödüllerin peşinden koşmak yerine, gerçek keşiflere duyulan tutkunun bilim insanını başarıya götüreceğini hatırlattı.