SAAT 19.45 İTİBARIYLA AŞILANANLAR SAYISI
Sağlık Bakanlığınca, Kovid-19'la mücadele kapsamında uygulanan birinci ve ikinci doz toplam aşı miktarı, saat 19.45 itibarıyla 28 milyon 65 bin 684'e ulaştı. Sağlık Bakanlığının "covid19asi.saglik.gov.tr" adresinde yer alan anlık verilere göre, 24 Mayıs saat 19.45 itibarıyla uygulanan birinci doz aşı sayısı 16 milyon 57 bin 244, ikinci doz aşı 12 milyon 8 bin 440 oldu. Böylece toplam doz miktarı 28 milyon 65 bin 684 olarak gerçekleşti.
İstanbul'da uygulanan birinci doz aşı sayısı 2 milyon 705 bin 583, ikinci doz aşı sayısı 1 milyon 907 bin 385, toplam 4 milyon 612 bin 968, Ankara'da birinci doz aşı sayısı 1 milyon 319 bin 291, ikinci doz aşı sayısı 1 milyon 10 bin 392, toplam 2 milyon 329 bin 683, İzmir'de ise birinci doz aşı sayısı 1 milyon 75 bin 119, ikinci doz aşı sayısı 835 bin 164, toplam 1 milyon 910 bin 283 doz olarak kayıtlara geçti. Sağlık Bakanlığınca son 24 saatte birinci ve ikinci doz toplam 205 bin 382 Kovid-19 aşısı yapıldı.
İstanbul'da uygulanan birinci doz aşı sayısı 2 milyon 705 bin 583, ikinci doz aşı sayısı 1 milyon 907 bin 385, toplam 4 milyon 612 bin 968, Ankara'da birinci doz aşı sayısı 1 milyon 319 bin 291, ikinci doz aşı sayısı 1 milyon 10 bin 392, toplam 2 milyon 329 bin 683, İzmir'de ise birinci doz aşı sayısı 1 milyon 75 bin 119, ikinci doz aşı sayısı 835 bin 164, toplam 1 milyon 910 bin 283 doz olarak kayıtlara geçti. Sağlık Bakanlığınca son 24 saatte birinci ve ikinci doz toplam 205 bin 382 Kovid-19 aşısı yapıldı.
RİSKLER SANİYE SANİYE TAKİPTE
Abdullah Karakuş - Sağlık Bakan Yardımcısı Şuayip Birinci ile salgın dönemi başta olmak üzere sağlık alanında büyük kolaylıklar sağlayan yapay zekâ çalışmasını konuştuk... Sağlık alanındaki yapay zekâ ve dijital atak, salgın sürecinde Türkiye’nin bir adım önde olmasını sağladı. Bu proje özellikle Sağlık Bakanı Fahrettin Koca’nın önem verdiği ve üzerinde hassasiyetle durduğu konuların başında geliyor.
Sağlık Bakanlığı’nın son 6 yıldır tüm kamu, özel, vakıf, üniversite olmak üzere sağlık tesislerini e-Nabız Kişisel Sağlık Sistemi ile tek bir platform üzerinde entegre ederek tüm sağlık sistemini birbirleri ile konuşur hale getirmesi ve 7/24 çalışma prensibi ile saniye saniye veri akışını sağlaması birçok kritik sorunun büyümeden çözülmesine ile yol haritalarının hazırlanmasında anahtar rol oynadı.
FANTASTİK HAYALLERDEN GERÇEĞE
Sağlık Bakan Yardımcısı Şuayip Birinci, çalışma arkadaşlarıyla oluşturduğu, 2014 yılında bahsettiğinde fantastik hayaller diye eleştiri aldığı, ama bugün gerçek olan sistemi Milliyet’e tek tek anlattı. Sağlık Bakanlığındaki turda hangi doktorun hangi ilaçları yazdığından doktorların hangi oranda sezaryen doğum yaptırdığına, hangi bölgelerde obezitenin arttığından hangi hastanelere neden daha çok talep olduğuna, aşıların il il, ilçe ilçe kaç tane kaldığından filyasyon ekiplerinin görevlerini nasıl yaptığına, kuş gribine neden olacak göçmen kuşların hangi güzergahtan geçtiğinden ambulansların nerede durursa 5 dakikada hastaya ulaşabileceğine kadar yüzlerce veri ve analizin olduğu dev bir dijital proje.
Bakan Yardımcısı Birinci’yi 2 saat dinledim ama bana gösterdikleri ve anlattıkları, son 6 yılda yapılan projelerin yüzde 10’u bile değildi. En önemlisi kurulan sistemler hiçbir yurtdışı bağımlılığı olmayan, bu ülkenin mühendislerince geliştirilmiş tamamen yerli ve milli uygulamalardan oluşuyor.
DÜNYAYA ÖRNEK PROJE
Özellikle salgının yönetilmesinde büyük katkı sağlayan proje dünyaya da örnek olmuş. İspanya başta olmak üzere birçok ülkede proje ile ilgili bilgi almak istemiş.
Bakan Yardımcısı Birinci, Sağlık Bakanlığı olarak Kovid-19 salgını ile mücadele kapsamında sağlık çalışanlarını, sağlık yöneticileri ve toplumun tüm bireylerini kapsayan dijital uygulamaları hayata geçirerek dünyaya örnek oluşturacak uygulama ve sistemleri hizmete sunduklarını dile getirdi.
Tüm sağlık sistemini birbirleri ile konuşur hale getirerek 7/24 çalışma prensibi ile anlık veri akışını sağladıklarını ve bunları analiz ederek hemen sorunları çözdüklerini dile getiren Birinci, “tüm vakaları anlık izleyebiliyoruz. Böylece koronavirüs Bilim Kurulu dahil olmak üzere tüm sağlık yöneticilerinin karar alma süreçlerinin desteklenmesi, toplumun bu süreçte virüsün yayılım hızının en aza indirilmesi ve izolasyon kurallarını benimsemesi, hastanelerin yoğunluğuna bağlı olarak engelliler dahil tüm vatandaşların karşılaşabilecekleri potansiyel zorlukların aşılması, vatandaşların kendi semptom kontrollerini yapabilmesi ve zaman kaybetmeden sağlık tesisleri ile irtibata geçebilmesi için birçok web tabanlı sistem ve mobil uygulamayı hayata geçirdik” diyor.
Bu sistemin pandeminin dijital yönetiminde sağlam bir omurga anlamına geldiğini dile getiren Birinci, “Sistem içerisinde hastaya ait, aynı zamanda hastalığın önlenmesine ve yayılmasına yönelik tüm parametreleri içeren detaylı ekran ile hastanın tedavisi ve izolasyonu, en ince ayrıntısına kadar gerçekleştiriliyor. Sistemin kurgusu vaka tespit edildikten şifayla taburcu olana kadar tüm tedavi süreçlerinin anlık olarak takip edilebildiği bir algoritma ile oluşturuldu” vurgusu yaptı.
Sağlık Bakanlığı’nın dijital dünyasında attığım sağlık turunda öne çıkanlardan bazıları şöyle:
EKSİLEN AŞILAR HEMEN TAKVİYE EDİLİYOR
Türkiye’deki aşı noktaları saniye saniye izleniyor. Bunlar anlık aşı noktaları, hastanede aşılananlar ve evde aşılananlar. Bu sistemde hangi yaş aralığında aşı olanlardan kaç aşı kaldığına kadar birçok analiz edilecek veri var.
İlçelere kadar kaç aşı kaldığı da sistemde görülüyor. Aşı azaldığı zaman sistem kırmızıya dönüp alarm veriyor ve oraya hemen aşı takviyesi yapılıyor.
HANGİ RİSK GRUPLARI NEREDE YAŞIYOR?
Sistemde hastalıklara ilişkin risk grupları ile ilgili de ayrı çalışma yapılmış. Hangi risk gruplarının salgından hangi oranda etkilendiği, hangi risk grupları nerede yaşıyor sistem tarafından biliniyor.
Riskli grupların kovidli temaslısı olma ya da vakaya dönüşme oranları il il takip ediliyor. Bölge bölge, il il obezite ve kronik hastalık haritası bile çıkarılmış. Bu sonuçlara göre de önlemeye yönelik adımlar atılıyor, ilgili birimlerin anlık uyarılması sağlanıyor.
HANGİ HASTANEYE NEDEN SEVKEDİLİYOR?
Sistemde hangi grup hastaların hangi hastaneye gittiği de çıkıyor. Bazı hastanelere gidenler oradan hangi yakın il ilçe hastanelerine sevk edildiği de sistemde görülüyor. Böylece rolü çerçevesinde hangi hastanede ne eksik hangisinde ne iyi ortaya çıkıyor.
SİNA PROJESİ İLE ANLIK TAKİP
Sağlıkta İstatistik ve Nedensel Analizler (SİNA) projesi tüm işlerin hızlı ve kolay takibini sağlıyor. 10 binin üzerinde ekranı ve göstergeleriyle 150 binin üzerinde doktorun, hastane, il ve ülke düzeyinde kendi branşında karşılaştırmalı raporlarına erişimi sağlanıyor. Bugüne kadar 59 bin doktor kendi raporlarına erişmiş durumda.
6 yıl önce kullanıma sunulan, şu anda aktif 42.5 milyonun üzerinde kullanıcısı olan e-Nabız, altyapısı tüm sağlık tesislerini hali hazırda birbirleriyle anlık olarak veri alışverişi yapar hale getirmiş. Tüm Kovid-19 süreçleri e-Nabız altyapısı ile anlık olarak takip edilerek 81 ilde gerekli müdahaleler ve önlemler ivedilikle yapılabiliyor.
HASTALIKLARIN RİSKLERİ HESAPLANIYOR
SİNA’daki kimlikten arındırılmış verilerle vaka profilleri, salgının ilerleme hızı, hastalık değişim hızları, yaşlara ve nüfusa göre hastalık oranları, yoğun bakım, yatak doluluk oranları, ventilatör sayıları, filyasyon süre, mesafe, vaka başına filyasyon oranı, ekiplerin takibi, test istatistikleri, hasta memnuniyeti, anket değerlendirmeleri, HES kodu kullanım verileri, kronik hastalık risk hesaplamaları, riskli popülasyon oranları vb. verilerin analizi yapılabiliyor.
