E-posta :
  Şifre :
    ► Üye olmak istiyorum
    ► Şifremi Unuttum

Şahin Mengü

AZERBAYCAN OLAYININ GENİŞ BİR DEĞERLENDİRMESİ
5 Ekim 2020 Pazartesi

 

 

Azerbaycan-Ermenistan çatışması sadece iki ülke arasında sahada bir çatışma değil. Bölge içi ve bölge dışı ülkelerin kendi çıkarlarının peşinden Cihangir evden eve taşıma koştukları bir oyun alanı halini almış durumda...

Oyunculardan yalnızca Türkiye'nin tutumu çok net: Her koşulda Azerbaycan'ın yanında yer alacağını açıkladı. Diğer oyuncuların hepsi ellerini açmamayı tercih ediyor.

RUSYA

Yüzeysel bakıldığında Azerbaycan/Türkiye ikilisinin karşısında Ermenistan ve Rusya'nın konumlanacağı gibi bir değerlendirme yapmak mümkün. Böyle bir değerlendirme için kuvvetli nedenler de var. İki ülke arasında dinsel/mezhepsel yakınlık bulunuyor. Aralarında bir savunma işbirliği antlaşması mevcut. Rusya'nın Ermenistan'da büyük bir askeri üssü var. Ancak, gerçek durum yüzeyde göründüğü kadar basit değil.

Rusya, Azerbaycan ile de yakın ilişkiler sürdürüyor. Üstelik, Türkiye'yi doğrudan karsına almaktan da kaçınıyor. Türkiye'ye karşı tavrını, bir yandan kendisi için çok avantajlı olan ikili ilişkilerine halel getirmeden, diğer yandan ise, Suriye ve Libya'da karşı kamplarda olduğu Türkiye'nin oralardaki elinin zayıflatmasını sağlamak hedefiyle dengelemeye çalışıyor. Türkiye ile ilişkilerinin kötüleşmesinin ABD'nin çok arzu edeceği bir gelişme olacağını da biliyor ve ona göre temkinli davranıyor. Bununla beraber, Türkiye üzerinde bir baskı oluşturmayı da ihmal etmiyor. Putin ve Ermeni Başbakan Pashinyan arasında yapılan bir telefon görüşmesinden sonra Kremlin'den yapılan açıklamada, iki liderin, "çatışmalara Orta Doğu'dan gelen yasa dışı silahlı birimlerin de karıştığı yolunda gelen haberlerden ciddi endişe duydukları" ifadesine yer verilerek, isim zikretmeden Türkiye'ye göndermede bulunmaktan kaçınılmadı.

Öte yandan, Rusya'nın, son çatışmalara, 2018'deki seçimlerden sonra batıya yakınlaşma hamleleri yapan Ermenistan'ı bu yoldan caydırmanın fırsatı olarak baktığına da kuşku yok.

İSRAİL

İsrail, dikkatten kaçan çok önemli bir oyuncu. Son dönemde Azerbaycan ile yakın ilişkiler geliştiren İsrail, bir yandan bu ülkeye gelişmiş silahlar satarken, diğer yandan da, bölgedeki düşmanı İran'ı kuzeyinden gözetleyen bir mevzi kazanmış oluyor. Azerbaycan'ın son çatışmalarda İsrail'en temin ettiği silahları etkin şekilde kullanması üzerine, Ermenistan, henüz birkaç hafta önce ilk kez gönderdiği İsrail'deki büyükelçisini geri çekti.

İRAN  

Son çatışmalar üzerine dikkatlerin üzerinde yoğunlaştığı bir diğer bölge devleti İran'dır. Beklenirdi ki, İran, dinsel/mezhepsel yakınlık yanında, nüfusunun önemli bir bölümünün etnik beraberlik içinde de bulunduğu Azerbaycan'a destek çıksın. Öyle olmadı. Ulusal bütünlüğüne potansiyel bir tehdit olarak değerlendirmesi yanında, İsrail ile geliştirdiği ileri ilişkilerden duyduğu rahatsızlık nedeniyle, son çatışmalar üzerine dengeli bir politika izlemeyi tercih etti. İran'ın böyle bir tutum almasında kuşkusuz Ermenistan ile olan yakın ilişkilerinin de etkisi oldu. İran reddetmiş olsa da, çatışmaların başlamasından sonra silah yüklü İran kamyonlarının Ermenistan'a gittiğini iddia eden görüntüler uluslararası medyada yayınlandı. Bir kara devleti olan Ermenistan'ın Gürcistan, Türkiye ve Azerbaycan ile olan sınırları kapalı. Dış dünya ile irtibatı yalnızca İran üzerinden sağlıyor. İran, bu avantajını kaybetmek istemiyor.

ABD ve FRANSA

Bölge dışındaki devletlerden ABD ve Fransa, son gelişmeler karşısındaki tutumlarını, bölgedeki çıkarları yanında, ülkelerinde bulunan geniş Ermeni diasporasını da dikkate alarak dengelemeye çalışıyorlar. 

Fransa, gelişmeleri, Libya'da ve Doğu Akdeniz'de hasım olduğu Türkiye'yi yıpratmak için kullanma peşinde. Türkiye'nin yeni bir cephede daha askeri bakımdan meşgul edilmesi Fransa'nın işine geliyor. Macron, uluslararası toplum içinde daha da yalnızlaşmasını sağlamak amacıyla, Türkiye'yi, Suriye'den derlediği "cihatçıları" Azerbaycan'a göndermekle suçladı ve bunların Gaziantep üzerinden çatışma bölgesine aktarıldığı konusunda kesin kanıtlara ulaştıklarını da iddia etti. Fransa, AB içinde de Türkiye aleyhine çalışıyor.

ABD, yaklaşan başkanlık seçimlerini ve içerideki nüfuzlu Ermeni diasporasını dikkate alarak düşük profilli bir tepki verdi. Taraflardan birisini suçlamaktan kaçınarak, hem doğrudan, hem de eş başkanı olduğu Minsk Grubu aracılığıyla, çatışmaların sonlandırılması çağrısı yaptı. 

Bununla beraber, ABD dışişleri bakanlığı çatışmaların başlaması üzerine yaptığı açıklamada, "artmakta olan şiddete dışarıdan tarafların katılması, tamamen faydasız olacak ve bölgesel gerilimleri sadece ağırlaştıracaktır" ifadesiyle, ismini vermeden, Türkiye'ye bir uyarı yapmayı ihmal etmedi. İzleyen günlerde Bakan Pompeo bu defa Türkiye'nin cihatçı militanları Azerbaycan'a aktardığına ilişkin haberler üzerine "Suriyeli savaşçıların oradaki savaş meydanlarından Libya'ya taşındığını zaten gördük. Bunlar, daha fazla istikrarsızlık, daha fazla çalkantı, daha fazla çatışma ve daha az barış yarattı. Dağlık Karabağ'daki çatışmada da aynı şey olacak. O nedenle haberlerin doğru olmadığını ümit ederim" diyerek uyarı dozunu yükseltti.

Türkiye'yi uyarmak konusunda başkan adayı Biden da geri durmadı. Yayınladığı bir twitter mesajında, yönetimden, "Türkiye gibi ülkelerden" ihtilafın dışında kalmalarını talep etmesini istedi.

ERMENİSTAN

Ermenistan, çatışmaları vesile alarak, "soykırım" iddialarını yeniden uluslararası gündeme taşıdı. Başbakan Pashinyan daha da ileri giderek Türkiye'nin yeni bir "soykırım" peşinde olduğunu bile öne sürdü. Ermenistan'ın bu faaliyeti karşılıksız kalmadı. "1915 soykırım" iddiaları uluslararası basında yine yer buldu. ABD'de ise, Kongre'nin her iki kanadına mensup çok sayıda üye dışişleri bakanı Pompeo'ya bir mektup göndererek Türkiye ve Azerbaycan'a yapılan yardımın kesilmesini talep ettiler.

KONUNUN ENERJİ BOYUTU 

Bilindiği gibi Türkiye doğal ihtiyacının karşılanması bakımından büyük ölçüde Rusya'ya bağımlı. Türkiye'ye her yıl belli miktarda gazı Rusya'dan alma zorunluluğu getiren anlaşmanın süresi 2021'de doluyor. Türkiye son dönemde yeni devreye giren -ve Avrupa'ya da doğal gaz sağlaması öngörülen- TANAP hattı üzerinden Azerbaycan'dan doğal gaz alımının yanında, İran ve Katar'dan aldığı miktarı arttırarak Rusya ile yapacağı pazarlıkta eli güçlendirmeyi amaçlıyor. Türkiye'nin bu hamlesi Avrupa'nın doğal gazda Rusya'ya bağımlı olmasını Atlantik bölgesi için bir güvenlik sorunu olarak gören ve Rusya'dan Avrupa'ya doğalgaz taşıyan boru hatlarını yaptırım kapsamına alan ABD'nin de işine geliyor.

Son çatışmaların TANAP'a da gaz getiren Güney Kafkasya boru hattına çok yakın bir bölgede çıkmış olması çatışmalarda Rusya'nın parmağı olduğu kuşkularını beraberinde getirdi ve Rusya'nın Türkiye'ye "doğalgaz temininde yeni dengeler aramasının bir maliyeti olacağı" mesajı verdiği şeklinde de yorumlandı.

TÜRKİYE, BARIŞ İÇİN GAYRET ETMELİ

Türkiye, Azerbaycan'a desteğini açıklamakla elbette doğru olanı yaptı. Ancak, yukarıda özetlenen tablodan anlaşılacağı gibi, net bir tutum alan yegane devlet olan Türkiye'nin çatışmaların sürmesinde herhangi bir çıkarı bulunmuyor. Aksine, çatışmalar uzadıkça rahatsızlık verici çeşitli iddiaların ve suçlamaların öznesi olması artarak devam edecek. İktidarın çatışmaları, hamaset üreterek içeride ekonomi ve pandemi başarısızlıklarını örtbas etmek için kullanmaktan vazgeçip, bütün gayretini sorunun barışçı yollardan çözümü üzerinde yoğunlaştırması gerekiyor. 

 

https://ssl.gstatic.com/ui/v1/icons/mail/images/cleardot.gif

 

 

E-posta   Facebook   Twitter     Yazdır   Önceki sayfa   Sayfa başına git  
Bu yazı 9383 defa okunmuştur.
YAZARIN DİĞER YAZILARI
YORUMLAR
 Onay bekleyen yorum yok.
Üye girişi yapmadınız. Misafir olarak yorum ekleyebilirsiniz. Üye olmak için tıklayın.
  Yorumcuların dikkatine…

İmlası çok bozuk,
Büyük harfle yazılan,
Habere değil yorumculara yönelik,
Diğer kişilere hakaret niteliği taşıyan,
Argo, küfür ve ırkçı ifadeler içeren,
Bir iki kelimelik, konuyu zenginleştirmeyen,

yorumlar KESİNLİKLE YAYIMLANMAYACAKTIR.

Bu haber henüz yorumlanmamış...

SOSYAL MEDYADA TAKİP ET
FACEBOOK'TA TURKTIME
TWITTER'DA TURKTIME
ANKET
Siz hangi korona virüs aşısını tercih edersiniz?



Sonuçları göster Anket arşivi
 
KATEGORİLER
FOTO GALERİ
VİDEO GALERİ
ETİKETLER
  •KÜNYE
  •İLETİŞİM
  •REKLAM
  •SİTENE EKLE
 
 
  •Güncel
  •Siyaset
  •Dünya
  •Medya
  •Magazin
  •Spor
  •Kültür
  •Sağlık
  •Ekonomi
  •Dünya
  •Spor
  •Kültür
  •Ekonomi
  •Sağlık
  •Medya
  •Siyaset
  •Güncel
  •Aktüel
  •Dünya
  •Spor
  •Kültür
  •Ekonomi
  •Sağlık
  •Medya
  •Siyaset
  •Güncel
  •Aktüel
ygs
Christoph Daum
seçim
İthalat
bugün
çin
güneş tutulması
Turizm Fuarı
iletişim