AYM'den Yalçınkaya'ya Kötü Haber: Sınırsız Dava Açma Yetkisi YOK!

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay cumhuriyet başsavcısının 'ihtara uymayan partilerin Hazine yardımından mahrum bırakılması talebiyle dava açabileceği'ne ilişkin Siyasi Partiler Kanunu'ndaki (SPK) hükmü iptal eden kararın gerekçesini açıkladı.

Resmî Gazete'de yayımlanan kararda, iptal edilen hükmün Anayasa'nın eşitlik ilkesine aykırı olduğu vurgulandı. Söz konusu yasa hükmünün, devlet yardımı almayan partilerin emredici hükümlere aykırı faaliyetlerinin yaptırımsız kalması sonucunu doğurduğu ve bu tür partiler lehine bir ayrıcalık oluşturduğu belirtildi. Kararda yasanın 'açabilir' ifadesiyle başsavcıya sınırsız bir takdir hakkı tanımasının da Anayasa'ya aykırı olduğu vurgulandı. Karara, Başkan Vekili Osman Paksüt ile üye A. Necmi Özler muhalefet şerhi düştü.

Anayasa Mahkemesi, siyasî parti kapatma davasına bakan mahkeme sıfatıyla açtığı davada SPK'nın 104. maddesine eklenen fıkranın bir bölümünü iptal etmişti. Gerekçeli karar, dünkü Resmî Gazete'de yayımlandı. Anayasa'nın eşitlik ilkesinin, birbiriyle aynı durumda olanlara ayrı kuralların uygulanmasını engellediğinin vurgulandığı kararda, aynı durumda olanlar için farklı düzenlemenin eşitliğe aykırılık oluşturduğu kaydedildi. Anayasa'nın amaçladığı eşitlik ilkesinin, mutlak ve eylemli eşitlik değil hukuksal eşitlik olduğu bildirildi. Kararda, "Kişisel nitelikleri ve durumları özdeş olanlar arasında, yasalara konulan kurallarla değişik uygulamalar yapılamaz." denildi.

Gerekçeli kararda, bir siyasî partinin devlet yardımından yararlanması için geçerli oyların yüzde 7'sinden fazlasını alması gerektiği vurgulanarak şunlar kaydedildi: "İhtara uymayan tüm partiler için öngörülen 'devlet yardımından kısmen veya tamamen yoksun bırakma'nın, devlet yardımı almayan partiler açısından infaz kabiliyetinin olmadığı dikkate alındığında, bunlar açısından geçerli ve işlevsel bir yaptırım olduğu söylenemez. Bu durum, devlet yardımı almayan siyasî partilerin emredici hükümlere aykırı faaliyetlerinin yaptırımsız kalması sonucunu doğurduğundan, bu tür partiler lehine bir ayrıcalık oluşturur."

SPK uyarınca, partilerin faaliyetlerini izleme görevinin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'na ait bulunduğu belirtilen kararda, şöyle devam edildi: "Bu görevin tüm siyasal partiler bakımından aynı şekilde yerine getirilmesi eşitlik ve tarafsızlık ilkesi gereğidir. Oysa itiraz konusu kuraldaki 'açabilir' ifadesiyle, ihtar sonrası dava açılması konusunda Cumhuriyet Başsavcılığı'na sınırsız bir takdir hakkı tanınarak aynı durumda bulunan siyasî partiler hakkında farklı uygulama yapılmasına yol açılmaktadır."